خانه » انتخاب رشته » معرفی رشته کتابداري
20 خرداد 1400

معرفی رشته کتابداري

معرفی رشته کتابداري

معرفی رشته کتابداري

دیباچه:

کشور ایران با جمعیت حدود 70 میلیون که 48 میلیون نفر از آنها باسواد هستند، کمتر از 1500 کتابخانه عمومی دارد که تعداد کتاب بهترین و بزرگترین آنها به زحمت به یک میلیون و 500 هزار جلد میرسد. این در حالی است که کشور همسایه ما، آذربایجان، با جمعیت حدود جمعیت ایران ده هزار کتابخانه دارد و در کشورهاي پیشرفته یک کتابخانه براي شروع کار باید 600 تا 700 هزار جلد کتاب داشته باشد. البته در کشور ما جمعیت استفاده کننده از همین حداقل امکانات نیز بسیار اندك است و کتابخانه ها در ایران فعالیت چشمگیري ندارند. در واقع کشور ما با این که زمانی مهد تمدن و دانش بوده و بزرگترین کتابخانه هاي عالم و نفیسترین کتب را داشته است، اکنون در زمینه کتاب و کتابخوانی دچار فقر فرهنگی است و کتابخانه ها، مراکز ساکن و ساکتی هستند که فقط در دوران امتحانات دانش آموزان یا دانشجویان، قرائتخانه آنها شلوغ میشود. بدون شک یکی از علل اصلی این مشکل، نبود کتابداران متخصص و علاقهمند در کتابخانه هاي کشور است. کارشناسانی آگاه , با تجربه و تحصیل کرده که توانایی ارزیابی نیازهاي کتابخانه واحد متبوع خود را داشته باشند و در جریان انتشار کتاب هاي جدید و خرید کتاب هاي مناسب قرار گیرند. این افراد باید قادر به سازماندهی منابع بوده و با فهرست نویسی مناسب امکان دستیابی مراجعه کننده به کتابهاي مورد نظر را فراهم آورند.

هدف رشته کتابداري و اطلاع رسانی که در دانشگاهها و مراکز آموزش عالی کشور ما ارائه میشود، تربیت همین دسته از متخصصان است. در واقع رشته کتابداري هموار کردن مسیر ارتباط میان دو عنصر کتاب (در معناي وسیع آن که شامل هر گونه اثري میشود که ثبت و ضبط شده باشد) و استفاده کننده از کتاب است. البته براي آن که بتوانیم این ارتباط را امکانپذیر کنیم باید نه تنها هر یک از این دو عنصر را به درستی بشناسیم، بلکه لازم است چگونگی پیوند میان آن دو را نیز بیاموزیم. تمام دروس پایه و اختصاصی در رشته کتابداري (خصوصاً دوره کارشناسی) براساس همین سه وظیفه تدوین شده است؛ یعنی دانشجوي این رشته منابع و متون را میشناسد، از ویژگیهاي انواع مواد انتشار یافته آگاه میگردد، محتواي آنها و چگونگی تبدیل اندیشههاي موجود در ذهن نویسنده به پدیدهاي عینی و قابل شناسایی را درك میکند و قابلیتها و تواناییهاي رسانههاي گوناگون از قبیل کتاب (به معناي محدود)، مجله، روزنامه، نوار، لوح فشرده، اینترنت و مانند آنها را درمییابد. از سوي دیگر دروسی نیز در برنامه این رشته هست که براي شناخت انسان، چگونگی شکلگیري دانش و معرفت افراد در ذهن آنان، تأثیر محیط، فرهنگ و جامعه دانستهها وباورهاي مردم مفید است. زیرا اگر بخواهیم مواد و منابع براي مراجعان قابل استفاده باشد، باید مراجعان را به درستی بشناسیم، با محیط فرهنگی آنها آشنا باشیم و نیازهاي اطلاعاتی آنها را تشخیص دهیم. البته دانستن ویژگیهاي کتاب و خواننده یا استفاده کننده به تنهایی براي انجام وظیفه کتابداري کفایت نمیکند.

بلکه باید تدابیر مربوط به ایجاد ارتباط میان آن دو را نیز شناخت. براي این کار لازم است به فرآیند ارتباط آگاه بود و دانست در چه شرایطی ارتباط آسان میشود و تحت چه شرایطی دچار اختلال میگردد. پس کتابدار لازم است که با حوزه ارتباطات نیز کم و بیش آشنا باشد. به همین دلیل سه ضلع مثلث کتاب، خواننده و ارتباط ، موضوع مطالعه و پژوهش علاقهمندان این رشته است و آثاري که از این مطالعات برجاي مانده، دستمایه مناسبی براي برنامههاي درسی رشته کتابداري میباشد.

 

تواناییهاي لازم :

رشته کتابداري با دانشاندوزي سر و کار دارد. بنابراین هر فردي که دامنه مطالعات و تتبعات او گستردهتر باشد، قابلیت پیشرفت بیشتري در این رشته دارد. زیرا قناعت به دانستههاي موجود و خود را بینیاز از ارتقاء و بهبود دانش و معرفت دانستن، آفتی خطرزا براي رشته کتابداري است. فراگیري آهسته و پیوسته و شکیبایی و بردباري در برخورد با اطرافیان و پرسش کنندگان نیز دو ویژگی عمدهاي است که دانشجویان این رشته باید در خود بپرورانند. اصرار بر تحمیل نظرات خود به دیگران و خودداري از شنیدن و تحلیل کردن آراء آنان، کتابدار را به تدریج در چارچوب بسته و بدون روزنهاي محبوس میکند و سبب میشود که نه دیگران تاب تحمل او را داشته باشند و نه او بتواند دیگران را تحمل کند. (رشته کتابداري از هر سه گروه آزمایشی ریاضی و فنی، علوم تجربی و علومانسانی دانشجو میپذیرد.)

 

موقعیت شغلی در ایران :

با توجه به پیشرفت سریع جوامع انسانی و افزایش میزان انتشارات در زمینههاي مختلف دانش بشري، ایجاد و گسترش کتابخانه ها امري الزامی است. از این رو کتابداري یکی از رشته هایی است که چشمانداز فرصتهاي شغلی آن بسیار روشن است. کتابخانه هاي عمومی در سراسر کشور و کتابخانه هاي مدارس در مقاطع مختلف هنوز چشم به راه کتابدارانی هستند که دوره هاي دانشگاهی را طی کرده باشند. کتابخانه هاي دانشگاهی و تخصصی و مراکز اطلاع رسانی نیزهنوز آماده پذیرش فارغالتحصیلان این رشته هستند. البته باید به این نکته نیز توجه داشت که مراکز و کتابخانه هایی که در صدد استخدام فارغالتحصیلان هستند، افراد شایسته تر را ترجیح میدهند و این بر دانشجویان است که از آغاز ورود به رشته به خودسازي و گسترش دانش و عمق بخشیدن به مهارتهاي خود بپردازند و از این طریق چشمانداز شغلی خود را پیشاپیش ترسیم نمایند.

 

درسهاي این رشته در طول تحصیل:

دروس مشترك در گرایشهاي کتابداري :

 

روانشناسی اجتماعی ، روانشناسی عمومی، تاریخ تمدن، مبانی جامعه شناسی ، تاریخ ادبیات ایران، تاریخ ادبیات جهان، تاریخ عمومی فلسفه ، متون اختصاصی انگلیسی ، متون اختصاصی فرانسه ، متون اختصاصی آلمانی ، متون اختصاصی روسی، متون اختصاصی عربی، کتابخانه و کتابداري ، مجموعه سازي، سازماندهی مواد، مرجعشناسی عمومی (فارسی و عربی)، ساختمان و تجهیزات کتابخانه، مواد سمعی و بصري، مواد خدمات کتابخانه براي بزرگسالان نوسواد، مواد خدمات کتابخانه براي کودکان و نوجوانان، ماشین نویسی فارسی، ماشین نوسی لاتین، اداره کتابخانه، مرجع شناسی عمومی(لاتین)، اصول کار مرجع، گزارش نویسی، کارآموزي.

 

دروس تخصصی گرایش علوم انسانی و اجتماعی:

آمار و احتمالات مقدماتی، مبانی کامپیوتر و برنامهنویسی، مبانی سازمان و مدیریت، مبانی علم حقوق، مبانی تاریخ اجتماعی ایران، جغرافیاي شهري و روستاشناسی، کلیات علم اقتصاد، روانشناسی کودك و نوجوان، تاریخ ادیان، آشنایی با بانکهاي اطلاعاتی.

 

دروس تخصصی گرایش فنی و مهندسی:

تاریخ علوم، زمینشناسی، ریاضیات عمومی، فیزیک عمومی، شیمی عمومی، آمار و احتمالات، فیزیولوژي عمومی، آشنایی با بانکهاي اطلاعاتی علوم پایه، مبانی کامپیوتر و برنامهنویسی، برنامهنویسی کاربردي.

utabpars

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

preloader